Het ontstaan van de heemkundekring de Vierschaer
In 1982 werden vele activiteiten georganiseerd i.v.m. het 750 jarig bestaan van het dorp Wouw. Al deze activiteiten voor de Wouwse samenleving waren gericht op de Wouwse geschiedenis, cultuur, samenleving en gedachtegoed. Uit deze achtergrond ontstond het idee dit voort te zetten in een heemkundevereniging en op 10 september 1982 werd heemkundekring ” De Vierschaer” opgericht.
Het doel van de vereniging is dan ook het onderzoeken, beleven, motiveren en stimuleren van de cultuur en het gedachtegoed van de kerkdorpen Wouw, Heerle, Wouwse Plantage en Moerstraten.
Correspondentieadres de Vierschaer:
Secretaris Heemkundekring de Vierschaer
Julianaweg 8
4725 SJ Wouwse Plantage
De naam van vereniging
In de meest oorspronkelijke vorm kennen we de vierschaar als banken die buiten in een vierkant werden geplaatst en waar rechtspraak plaatsvond.
In het midden stond dan de beschuldigde en op de banken namen de schepenen plaats om hun oordeel te vellen en recht te spreken. Rondom de banken werden touwen gespannen. Gespannen ofwel geschoren: waar de naam vierschaar van is afgeleid.
In latere betekenissen zien we de basis wel terugkeren, maar dan wordt bedoeld het gebouw waar rechtspraak plaatsvond of nog breder het dorp of het gebied (van meerdere dorpen) waar men namens de heer van de heerlijkheid of namens de markies van het graafschap, de rechterlijke bevoegdheid voor hun gebied mocht uitvoeren.
Meestal vond rechtspraak plaats door de schout en schepenen die tevens het bestuur vormde.
Een zogenaamde volle schepenbank bestond uit 6 schepenen die de jury vormden en uitspraak deden.
De schout fungeerde daarbij als aanklager.
De bevoegdheid bleef meestal beperkt tot de lagere rechtspraak waarbij civielrechtelijke zaken werden uitgevochten, of kleine strafrechtelijke zaken afgehandeld konden worden, waarvoor alleen een bepaalde hoogte van een geldboete gold.
Zowel Wouw en Moerstraten, die beiden een vierschaar hadden, hebben -anders dan gebruikelijk- periodes gekend waarin zij ook hogere rechtspraak mochten uitoefenen namens de heerlijkheid (en later het markiezaat) Bergen op Zoom.
Met deze hogere bevoegheid mochten zij ook strafrechtelijke zaken afhandelen tot zelfs tot aan de doodstraf.
Het logo van de vereniging
Van deze kaart naar
en dan nog de vier kerkdorpen toevoegen
en het vierschaer logo is klaar
Ontdek de rijke geschiedenis van de vier kerkdorpen
315
leden in 2025
Sinds de oprichting in 1982 stimuleren we het behoud van lokale tradities en verhalen.
6
Evenementen per jaar
We organiseren jaarlijks diverse activiteiten die het erfgoed van de oude gemeente Wouw levend houden en de onderlinge band van de leden versterkt.
8
Publicaties per jaar
Onze uitgebreide collectie nieuwsbrieven en boekjes verdiept het begrip van Wouws geschiedenis.
Behouden en vieren van Wouws cultureel erfgoed
Ontdek hier een aantal wetenswaardigheden van de oude gemeente Wouw.
Oud gemeentewapen Wouw en sedert 2005 bij collegebesluit dorpswapen van Wouw
In het voormalige gemeentehuis van Wouw -meer bepaald de werkkamer van de burgemeester- bevond zich de ‘oorkonde’ die bij het gemeentewapen behoorde als bewijs dat het wapen werd ingeschreven in het register van de Hoge Raad van Adel:
“De Hooge Raad van Adel, gebruik makende van de macht aan denzelven verleend, bij besluit van den 20sten Februari 1816, bevestigt bij dezen de gemeente Wouw ingevolge het, door haar gedaan verzoek, in het bezit van het navolgende wapen, zijnde coupé partis, het eerste van sabel beladen met een leeuw van goud, het tweede van keel beladen met drie pals van goud, het onderdeel des coupés van synopie beladen met drie macles van goud, staande twee en een.”
De dorpsvlag van Wouw en voorheen de gemeentevlag
De gemeentevlag werd ingesteld bij raadsbesluit van 28 juni 1974. Toen werd een omschrijving van de vlag gegeven:
,,Een broeking van zwart en groen en een vlucht van rood en groen met daarop een geel kruis, waarvan de armdikte 1/6 van de vlaghoogte is.”
Er werd ook een motivatie gegeven bij de kleuren die gebruikt zijn.
Het gaat om de kleuren die ook in het gemeentewapen verwerkt zijn: geel, zwart, rood en groen.
De patroonheilig als schildhouder op dit gemeentewapen voert een kruis en dat is het hoofdmotief waarom op de vlag een kruis prijkt. Tegelijkertijd wordt hiermee de centrumfunctie van het dorp Wouw aangeduid in de toen nog zelfstandige gemeente.
De andere kleuren van het wapen zijn eveneens in de vlag verwerkt.
Het groen zou daarbij als symbool voor het ‘woud’(Wouw) en ‘Plantage’ duidelijk naar voren komen.
(tekst René Hermans)
Kaart van de gemeente Wouw omstreeks 1868 (onder)
